[KOLUMNIS] Lula menang, politik harapan belum mati

DALAM tulisan saya yang lalu, saya mengupas pandangan Elizabeth McKenna menerusi artikelnya “Bolsonaro Is Not Brazil’s Only Problem”.

McKenna mengingatkan bahawa ancaman terhadap demokrasi bukan sekadar berpunca daripada seorang pemimpin, tetapi daripada kekuatan jaringan sosial dan organisasi yang membentuk kesetiaan politik masyarakat.

Kini, kemenangan Luiz Inácio Lula da Silva dalam pilihan raya Presiden Brazil memberikan dimensi baharu kepada perbahasan tersebut.

Pada 25 Oktober 2026, Lula mencatat kemenangan bersejarah untuk penggal keempat, memperoleh 51.79 peratus undi menewaskan Flávio Bolsonaro yang meraih 48.21 peratus.

Lebih menarik, Lula sebelumnya ketinggalan lebih dua juta undi dalam pusingan pertama.

Dalam tempoh hanya tiga minggu, suasana politik berubah.

Bagaimana sebuah gerakan yang kelihatan kehilangan momentum mampu menemukan semula keyakinan rakyat?

Jawapannya bukan semata-mata terletak pada kehebatan seorang pemimpin. Ia terletak pada hubungan antara kepimpinan, masyarakat dan keberanian untuk berubah.

Laporan The Guardian menceritakan bagaimana mahasiswa di Niterói dan Rio de Janeiro turun ke jalan raya selepas keputusan pusingan pertama. Gerakan itu berkembang secara organik, menghidupkan semula semangat penyertaan politik.

Pada masa yang sama, André Janones membangunkan jaringan komunikasi digital Lula’s Army yang dilaporkan berkembang kepada lebih 10 juta pengikut.

Jalan raya dan ruang digital akhirnya bertemu.

Namun, kemenangan tersebut tidak harus dibaca secara romantis. Lula turut mendapat manfaat daripada dasar bantuan kerajaan, peningkatan penyertaan pengundi dan kebimbangan sebahagian masyarakat terhadap masa depan institusi demokrasi.

Brazil mengingatkan kita bahawa prestasi pentadbiran sahaja belum tentu menghasilkan keyakinan politik. Rakyat perlu merasakan bahawa suara mereka didengar dan kehidupan mereka difahami.

Di sinilah saya melihat persamaan penting dengan perjalanan politik Datuk Seri Anwar Ibrahim.

Kekuatan Anwar tidak bermula di Putrajaya.

Ia dibina sejak zaman gerakan mahasiswa, melalui jaringan pertubuhan belia, hubungan dengan masyarakat pelbagai agama, gerakan pekerja dan perjuangan reformasi yang pernah memenuhi jalan raya.

Beliau memahami bahawa politik bukan sekadar urusan pilihan raya. Politik ialah usaha membina kesedaran, mempertahankan prinsip dan menghubungkan tuntutan rakyat dengan perubahan institusi.

Jaringan sejarah tersebut merupakan modal sosial yang penting. Tetapi modal sosial tidak boleh dianggap kekal tanpa usaha memperbaharuinya.

Generasi mahasiswa hari ini berdepan realiti berbeza. Pekerja muda bergelut dengan kos kehidupan. Keluarga bandar menghadapi tekanan perumahan. Masyarakat luar bandar menuntut peluang ekonomi yang lebih saksama.

Pengalaman perjuangan terdahulu mesti bertemu dengan keresahan semasa.

Dalam beberapa pilihan raya negeri, termasuk Sabah, Johor dan Negeri Sembilan, keputusan yang mengecewakan menuntut muhasabah terhadap hubungan antara dasar kerajaan, organisasi politik dan penerimaan masyarakat.

Melaka kini menjadi satu lagi ruang untuk menilai persoalan tersebut.

Namun, keputusan pilihan raya negeri tidak semestinya menentukan keputusan pilihan raya umum. Setiap pilihan raya mempunyai konteks, calon, isu dan pertimbangan tersendiri.

Dengan kira-kira 52 minggu yang menjadi horizon perancangan politik, persoalan lebih penting ialah apakah pembaharuan yang perlu dilaksanakan dalam hubungan kerajaan dengan rakyat?

Pertama, budaya mendengar mesti diterjemahkan kepada penyelesaian. Aduan rakyat tidak seharusnya berakhir sebagai laporan program. Setiap masalah memerlukan tindakan, penjelasan dan susulan yang boleh dinilai.

Kedua, pencapaian ekonomi mesti diterjemahkan kepada pengalaman kehidupan. Angka pertumbuhan dan pelaburan penting, tetapi rakyat turut menilai harga barang, pendapatan, mutu sekolah dan kemudahan kesihatan.

Ketiga, ruang demokrasi mesti terus diperkukuh. Mahasiswa, pertubuhan masyarakat, kesatuan sekerja dan kumpulan agama perlu mempunyai kebebasan menyampaikan pandangan, termasuk kritikan terhadap kerajaan.

Keempat, generasi kepimpinan baharu perlu diberi ruang untuk membawa gagasan sendiri. Kekuatan seorang tokoh besar tidak seharusnya menyebabkan pembaharuan organisasi terhenti pada dirinya.

Kemenangan Lula juga membawa peringatan: mandat yang diperoleh bukan lesen untuk mengabaikan mereka yang berbeza pandangan.

Demokrasi menuntut kerajaan mentadbir untuk seluruh rakyat.

Saya teringat ungkapan dialog di antara Ken Masters dan Ryu dalam filem terbaharu Street Fighter - “To live is to fight, to fight is to live”

Dalam kehidupan politik, ungkapan itu tidak seharusnya difahami sebagai perjuangan mempertahankan kuasa tanpa penghujung. Ia lebih bermakna sebagai ketabahan mempertahankan prinsip, membetulkan kesilapan dan meneruskan tanggungjawab kepada masyarakat.

Harapan tidak boleh dipaksakan. Kepercayaan tidak boleh diwarisi selama-lamanya.

Kedua-duanya mesti diperoleh melalui kejujuran, keberanian bermuhasabah dan hasil yang dirasai rakyat.

Lula telah menunjukkan bahawa suasana politik boleh berubah. Tetapi pengajaran paling mendalam daripada Brazil bukanlah bahawa setiap kekalahan boleh diterbalikkan.

Pengajarannya ialah demokrasi sentiasa menyediakan ruang untuk pembaharuan apabila pemimpin dan rakyat masih sanggup mendengar antara satu sama lain.

Di situlah harapan menemukan maknanya.

Shamsul Iskandar Mohd Akin ialah Pengerusi, Akademi Kepimpinan Masyarakat MADANI dan Felo Kenegaraan.

Penulisan artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mencerminkan pandangan sidang pengarang Astro AWANI.